Oxit axit rất quen thuộc đối với học sinh phổ thông. Nhưng thực ra rất nhiều người quên đi những vấn đề cơ bản của oxit axit. Đặc biệt đơn giản như:  oxit khi tác dụng với nước sẽ tạo ra axit, khi tác dụng với kiềm tạo thành muối.

Nội dung chính

  • Oxit là gì?
  • Oxit axit là gì?
  • Gọi tên oxit axit như thế nào?
  • Phân loại oxit
  • Oxit bazơ:
  •   Oxit axit:
  • Oxit lưỡng tính:
  •   Oxit trung tính:
  • Tính chất hóa học của oxit axit
  •  Tác dụng với oxit bazo tan để tạo ra muối
  • Tác dụng với bazơ tan
  • Gốc axit tương ứng có hoá trị II
  • Đối với kim loại trong bazơ có hoá trị II
  • Đối với axit có gốc axit hoá trị III
  • Hướng dẫn chi tiết bài tập oxit axit
  • Bài tập 1:
  • Bài tập áp dụng:
  • Bài tập 2:
  • Bài tập áp dụng:
  • Video liên quan

Oxit axit thường có cấu tạo bao gồm oxit của phi kim ứng với một axit hoặc kim loại có hóa trị cao.

Vậy đặc thù hóa học của oxit axit là gì ?. Cách giải 1 số ít bài tập tương quan trong chương trình hóa học Phổ thông như thế nào ?. Hãy cùng công ty Xử Lý Chất Thải theo dõi hàng loạt bài viết sau để có câu vấn đáp đúng mực nhất nhé .

Oxit là gì?

Trước khi đi khám phá oxit axit tất cả chúng ta hãy khám phá oxit tên gọi chung có nghĩa là gì. Oxit là hợp chất hóa học hai nguyên tố. Trong đó có một nguyên tố là oxy .
Công thức hóa học chung của oxit là : MaOb .

Oxit axit là gì?

Oxit axit là các oxit khi tác dụng với nước sẽ tạo ra axit, tác dụng với kiềm tạo thành muối hóa học. Oxit axit thường là oxit của phi kim ứng với một axit hoặc kim loại có hóa trị cao.

Gọi tên oxit axit như thế nào?

Tên oxit axit : ( Tên tiền tố chỉ số nguyên tử của phi kim ) + Tên phi kim + ( tên tiền tố chỉ số nguyên tử oxi ) + ‘ ‘ Oxit ’ ’

Chỉ số Tên tiền tố Ví dụ
1 Mono (không cần đọc đối với các hợp chất thông thường) ZnO: Kẽm oxit
2 Đi UO2: Urani đioxit
3 Tri SO3: Lưu huỳnh trioxit
4 Tetra
5 Penta N2O5: Đinitơ pentaoxit
6 Hexa
7 Hepa Mn2O7: Đimangan heptaoxit

Phân loại oxit

Oxit được phân thành những loại sau :

Oxit bazơ:

Là những oxit tác dụng với axit tạo thành muối và nước .
Thông thường oxit bazơ gồm nguyên tố sắt kẽm kim loại + oxi
Ví dụ : CaO : Canxi oxit ; FeO : Sắt ( II ) oxit, …., ( Trừ : CrO3, Mn2O7 là những oxit axit ) .
Tác dụng với nước tạo dung dịch bazơ
Một số oxit bazơ tác dụng với nước tạo thành dung dịch bazơ .
Ví dụ : BaO ( r ) + H2O ( l ) Ba ( OH ) 2 ( dd )
Tác dụng với oxit axit tạo thành muối
Ví dụ : Na2O ( r ) + CO2 ( k ) Na2CO3 ( r )
Tác dụng với axit tạo thành muối và nước
Ví dụ : CuO ( r ) + 2 HCl ( dd ) CuCl2 ( dd ) + H2O

  Oxit axit:

Là những oxit tác dụng với dung dịch bazơ tạo thành muối và nước .
Thông thường oxit axit gồm : nguyên tố phi kim + oxi .
Ví dụ : CO2, N2O5, …. ( Trừ : CO, NO là những oxit trung tính )
Tác dụng với nước tạo dung dịch axit
Một số oxit axit tác dụng với nước tạo thành dung dịch axit ( Trừ CO, NO, N2O ) .
Ví dụ : SO3 + H2O H2SO4
Tác dụng với 1 số ít oxit bazơ tạo thành muối ( phản ứng phối hợp )

                Lưu ý:   Chỉ có những oxit axit nào tương ứng với axit tan được mới tham gia loại phản ứng này.

Ví dụ : CO2 ( k ) + CaO ( r ) CaCO3 ( r )
Tác dụng với bazơ tan ( kiềm ) tạo thành muối và nước
Ví dụ : CO2 ( k ) + Ca ( OH ) 2 ( dd ) CaCO3 ( r ) + H2O ( l )

Oxit lưỡng tính:

là những oxit tác dụng cả với dung dịch kiềm và tác dụng với axit tạo thành muối và nước .
Ví dụ : Al2O3, ZnO, …

  Oxit trung tính:

là những oxit không tác dụng với axit, bazơ, nước ( còn được gọi là oxit không tạo muối ) .
Ví dụ : CO, NO, …

Tính chất hóa học của oxit axit

Tính tan

Trừ SiO2 thì hầu hết các oxit axit đều dễ dàng tan trong nước để tạo thành dung dịch axit.

Ví dụ:

SO3 + H2O → H2SO4
P2O5 + 3H2 O → 2H3 PO4
N2O5 + H2O → 2HNO3
SO2 + H2O → H2SO3
CO2 + H2O → H2CO3 ( Phản ứng thuận nghịch )

 Tác dụng với oxit bazo tan để tạo ra muối

Oxit axit tác dụng được với oxit bazo như : ( Na2O, CaO, K2O, BaO )
SO3 + CaO -> CaSO4
P2O5 + 3N a2O -> 2N a3PO4

Tác dụng với bazơ tan

Oxit axit tác dụng với 4 bazo tan như sau : NaOH, Ca ( OH ) 2, KOH, Ba ( OH ) 2 .
P2O5 + 6KOH → 2K3 PO4 + 3H2 O
Tuỳ vào tỉ lệ mol giữa oxit axit và bazơ tham gia phản ứng mà mẫu sản phẩm tạo ra sẽ khác nhau, hoàn toàn có thể là nước + muối trung hoà, muối axit hoặc hỗn hợp 2 muối .

Gốc axit tương ứng có hoá trị II

Đối với sắt kẽm kim loại trong bazơ có hoá trị I :
Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 1 : Phản ứng tạo muối axit
NaOH + SO2 → NaHSO3
Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 2 : Phản ứng tạo muối trung hoà
2KOH + SO3 → K2SO3 + H2O

Đối với kim loại trong bazơ có hoá trị II

Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 1 : Phản ứng tạo muối trung hoà
CO2 + Ca ( OH ) 2 → CaCO3
Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 2 : Phản ứng tạo muối axit
SiO2 + Ba ( OH ) 2 → BaSiO3

Đối với axit có gốc axit hoá trị III

Đối với sắt kẽm kim loại có hoá trị I :
Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 6 :
P2O5 + 6N aOH → 2N a2HPO4 + H2O
Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 4 :
P2O5 + 4N aOH → 2N aH2PO4 + H2O
Tỉ lệ mol bazo và oxit axit là 2 :
P2O5 + 2N aOH + H2O → 2N aH2PO4

Hướng dẫn chi tiết bài tập oxit axit

Bài tập 1:

Cho từ từ khí CO2 ­ ( SO2 ) vào dung dịch NaOH ( hoặc KOH ) thì có những PTHH xảy ra :
CO2 + 2N aOH Na2CO3 + H2O ( 1 )
Sau đó khi số mol CO2 = số mol NaOH thì có phản ứng .
CO2 + NaOH NaHCO3 ( 2 )
Hướng giải : xét tỷ suất số mol để viết PTHH xảy ra .
Đặt T =
– Nếu T = 1 thì chỉ có phản ứng ( 2 ) và hoàn toàn có thể dư CO2 .
– Nếu T = 2 thì chỉ có phản ứng ( 1 ) và hoàn toàn có thể dư NaOH .
– Nếu 1 < T < 2 thì có cả 2 phản ứng ( 1 ) và ( 2 ) ở trên hoặc hoàn toàn có thể viết như sau : CO2 + NaOH NaHCO3 ( 1 ) / tính theo số mol của CO2 . Và sau đó : NaOH dư + NaHCO3 Na2CO3 + H2O ( 2 ) /

Hoặc dựa vào số mol CO2 và số mol NaOH hoặc số mol Na2CO3 và NaHCO3 tạo thành sau phản ứng để lập những phương trình toán học và giải .
Đặt ẩn x, y lần lượt là số mol của Na2CO3 và NaHCO3 tạo thành sau phản ứng .

Bài tập áp dụng:

1 / Cho 1,68 lit CO2 ( đktc ) sục vào bình đựng dd KOH dư. Tính nồng độ mol / lit của muối thu được sau phản ứng. Biết rằng thể tích dd là 250 ml .
2 / Cho 11,2 lit CO2 vào 500 ml dd NaOH 25 % ( d = 1,3 g / ml ). Tính nồng độ mol / lit của dd muối tạo thành .
3 / Dẫn 448 ml CO2 ( đktc ) sục vào bình chứa 100 ml dd KOH 0,25 M. Tính khối lượng muối tạo thành.

Bài tập 2:

Cho từ từ khí CO2 ( SO2 ) vào dung dịch Ca ( OH ) 2 ( hoặc Ba ( OH ) 2 ) thì có những phản ứng xảy ra :
Phản ứng ưu tiên tạo ra muối trung hoà trước .
CO2 + Ca ( OH ) 2 CaCO3 + H2O ( 1 )
Sau đó khi số mol CO2 = 2 lần số mol của Ca ( OH ) 2 thì có phản ứng
2CO2 + Ca ( OH ) 2 Ca ( HCO3 ) 2 ( 2 )
Hướng giải : xét tỷ suất số mol để viết PTHH xảy ra :
Đặt T =
– Nếu T 1 thì chỉ có phản ứng ( 1 ) và hoàn toàn có thể dư Ca ( OH ) 2 .
– Nếu T 2 thì chỉ có phản ứng ( 2 ) và hoàn toàn có thể dư CO2 .
– Nếu 1 < T < 2 thì có cả 2 phản ứng ( 1 ) và ( 2 ) ở trên hoặc hoàn toàn có thể viết như sau : CO2 + Ca ( OH ) 2 CaCO3 + H2O ( 1 ) tính theo số mol của Ca ( OH ) 2 . CO2 dư + H2O + CaCO3 Ca ( HCO3 ) 2 ( 2 ) ! Hoặc dựa vào số mol CO2 và số mol Ca ( OH ) 2 hoặc số mol CaCO3 tạo thành sau phản ứng để lập những phương trình toán học và giải . Đặt ẩn x, y lần lượt là số mol của CaCO3 và Ca ( HCO3 ) 2 tạo thành sau phản ứng .

Bài tập áp dụng:

Bài 1:

Hoà tan 2,8 g CaO vào nước ta được dung dịch A .
a / Cho 1,68 lit khí CO2 hấp thụ trọn vẹn vào dung dịch A. Hỏi có bao nhiêu gam kết tủa tạo thành .
b / Nếu cho khí CO2 sục qua dung dịch A và sau khi kết thúc thí nghiệm thấy có 1 g kết tủa thì có bao nhiêu lít CO2 đã tham gia phản ứng. ( những thể tích khí đo ở đktc )
Đáp số :
a / mCaCO3 = 2,5 g
b / TH1 : CO2 hết và Ca ( OH ) 2 dư. — > VCO = 0,224 lit
TH2 : CO2 dư và Ca ( OH ) 2 hết — -> VCO = 2,016 lit

Bài 2:

Dẫn 10 lít hỗn hợp khí gồm N2 và CO2 ( đktc ) sục vào 2 lit dung dịch Ca ( OH ) 2 0,02 M, thu được 1 g kết tủa. Hãy xác lập % theo thể tích của khí CO2 trong hỗn hợp .
Đáp số :
TH1 : CO2 hết và Ca ( OH ) 2 dư. — > VCO = 0,224 lit và % VCO = 2,24 %
TH2 : CO2 dư và Ca ( OH ) 2 hết — -> VCO = 1,568 lit và % VCO = 15,68 %

Bài 3:

Dẫn V lit CO2 ( đktc ) vào 200 ml dung dịch Ca ( OH ) 2 1M, thu được 10 g kết tủa. Tính v .
Đáp số :
TH1 : CO2 hết và Ca ( OH ) 2 dư. — > VCO = 2,24 lit .
TH2 : CO2 dư và Ca ( OH ) 2 hết — -> VCO = 6,72 lit. Bài 4 : Cho m ( g ) khí CO2 sục vào 100 ml dung dịch Ca ( OH ) 2 0,05 M, thu được 0,1 g chất không tan. Tính m .
Đáp số :
TH1 : CO2 hết và Ca ( OH ) 2 dư. — > mCO2 = 0,044 g
TH2 : CO2 dư và Ca ( OH ) 2 hết — -> mCO2 = 0,396 g

Bài 5:

Phải đốt bao nhiêu gam cacbon để khi cho khí CO2 tạo ra trong phản ứng trên tác dụng với 3,4 lit dung dịch NaOH 0,5 M ta được 2 muối với muối hiđro cacbonat có nồng độ mol bằng 1,4 lần nồng độ mol của muối trung hoà .
Đáp số :
Vì thể tích dung dịch không biến hóa nên tỉ lệ về nồng độ cũng chính là tỉ lệ về số mol. — > mC = 14,4 g .

Bài 6:

Cho 4,48 lit CO2 ( đktc ) đi qua 190,48 ml dung dịch NaOH 0,02 % có khối lượng riêng là 1,05 g / ml. Hãy cho biết muối nào được tạo thành và khối lượng lf bao nhiêu gam .
Đáp số : Khối lượng NaHCO3 tạo thành là : 0,001. 84 = 0,084 g

Bài 7:

Thổi 2,464 lit khí CO2 vào một dung dịch NaOH thì được 9,46 g hỗn hợp 2 muối Na2CO3và NaHCO3. Hãy xác lập thành phần khối lượng của hỗn hợp 2 muối đó. Nếu muốn chỉ thu được muối NaHCO3 thì cần thêm bao nhiêu lít khí cacbonic nữa .
Đáp số : 8,4 g NaHCO3 và 1,06 g Na2CO3. Cần thêm 0,224 lit CO2 .

Bài 8:

Đốt cháy 12 g C và cho hàng loạt khí CO2 tạo ra tác dụng với một dung dịch NaOH 0,5 M. Với thể tích nào của dung dịch NaOH 0,5 M thì xảy ra những trường hợp sau :
a / Chỉ thu được muối NaHCO3 ( không dư CO2 ) ?
b / Chỉ thu được muối Na2CO3 ( không dư NaOH ) ?
c / Thu được cả 2 muối với nồng độ mol của NaHCO3 bằng 1,5 lần nồng độ mol của Na2CO3 ?
Trong trường hợp này phải liên tục thêm bao nhiêu lit dung dịch NaOH 0,5 M nữa để được 2 muối có cùng nồng độ mol .
Đáp số :
a / nNaOH = nCO2 = 1 mol — > Vdd NaOH 0,5 M = 2 lit .
b / nNaOH = 2 nCO = 2 mol — > Vdd NaOH 0,5 M = 4 lit .
c /
Đặt a, b lần lượt là số mol của muối NaHCO3 và Na2CO3 .
Theo PTHH ta có :
nCO2 = a + b = 1 mol ( I )
Vì nồng độ mol NaHCO3 bằng 1,5 lần nồng độ mol Na2CO3 nên .
= 1,5 — > a = 1,5 b ( II )
Giải hệ phương trình ( I, II ) ta được : a = 0,6 mol, b = 0,4 mol
nNaOH = a + 2 b = 0,6 + 2 x 0,4 = 1,4 mol — > Vdd NaOH 0,5 M = 2,8 lit .
Gọi x là số mol NaOH cần thêm và khi đó chỉ xảy ra phản ứng .
NaHCO3 + NaOH — > Na2CO3 + H2O
x ( mol ) x ( mol ) x ( mol )
nNaHCO3 ( còn lại ) = ( 0,6 – x ) mol
nNa2CO3 ( sau cuối ) = ( 0,4 + x ) mol
Vì bài cho nồng độ mol 2 muối bằng nhau nên số mol 2 muối phải bằng nhau .
( 0,6 – x ) = ( 0,4 + x ) — > x = 0,1 mol NaOH
Vậy số lit dung dịch NaOH cần thêm là : Vdd NaOH 0,5 M = 0,2 lit.

Bài 9:

Sục x ( lit ) CO2 ( đktc ) vào 400 ml dung dịch Ba ( OH ) 2 0,5 M thì thu được 4,925 g kết tủa. Tính x .

Đáp số:

TH1 : CO2 hết và Ca ( OH ) 2 dư. — > VCO = 0,56 lit .
TH2 : CO2 dư và Ca ( OH ) 2 hết — -> VCO = 8,4 lit.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.